အလင်းအချက်ပြမှု ထောက်လှမ်းခြင်းဟာ့ဒ်ဝဲ ရောင်စဉ်တိုင်းကိရိယာ
A ရောင်စဉ်တိုင်းကိရိယာသည် polychromatic အလင်းကို spectrum အဖြစ် ခွဲခြားပေးသော optical တူရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ spectrometer အမျိုးအစားများစွာရှိပြီး visible light band တွင်အသုံးပြုသော spectrometer များအပြင် infrared spectrometer များနှင့် ultraviolet spectrometer များလည်းရှိသည်။ မတူညီသော dispersion element များအရ prism spectrometer၊ grating spectrometer နှင့် interference spectrometer အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ထောက်လှမ်းမှုနည်းလမ်းအရ တိုက်ရိုက်မျက်လုံးစောင့်ကြည့်ရန်အတွက် spectroscope များ၊ photosensitive film များဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ရန်အတွက် spectroscope များနှင့် photoelectric သို့မဟုတ် thermoelectric element များဖြင့် spectra များကို ထောက်လှမ်းရန်အတွက် spectrophotometer များရှိသည်။ monochromator သည် slit မှတစ်ဆင့် single chromatographic line ကိုသာထုတ်ပေးသော spectral တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြား analytical တူရိယာများနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ပုံမှန် spectrometer တွင် optical platform နှင့် detection system တို့ပါဝင်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်သည်-
၁။ ဖြစ်ရပ်အပေါက်- ဖြစ်ရပ်အလင်း၏ ရောင်ခြည်အောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော spectrometer ၏ ပုံရိပ်ဖော်စနစ်၏ object point။
၂။ Collimation element: အပေါက်မှထုတ်လွှတ်သောအလင်းသည် parallel light ဖြစ်လာသည်။ collimating element သည် လွတ်လပ်သောမှန်ဘီလူး၊ မှန် သို့မဟုတ် concave grating spectrometer ရှိ concave grating ကဲ့သို့သော dispersing element ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်ပေါင်းစပ်ထားနိုင်သည်။
(၃) ပျံ့နှံ့မှုဒြပ်စင်- များသောအားဖြင့် ဆန်ခါကို အသုံးပြုသောကြောင့် အလင်းအချက်ပြမှုသည် လှိုင်းအလျားအလိုက် အာကာသတွင် ရောင်ခြည်များစွာအဖြစ် ပျံ့နှံ့သွားသည်။
၄။ အာရုံစူးစိုက်မှု အစိတ်အပိုင်း- ပျံ့နှံ့နေသော ရောင်ခြည်ကို အာရုံစူးစိုက်ပါ၊ သို့မှသာ ပုံရိပ်အမှတ်တစ်ခုစီသည် သတ်မှတ်ထားသော လှိုင်းအလျားနှင့် ကိုက်ညီသည့် ဆုံချက်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အဖြစ်အပျက် အပေါက်များ အများအပြား ဖြစ်ပေါ်မည်ဖြစ်သည်။
၅။ ထောက်လှမ်းကိရိယာအစုအဝေး- ပုံရိပ်အမှတ်တစ်ခုစီ၏ အလင်းပြင်းအားကို တိုင်းတာရန်အတွက် အာရုံစူးစိုက်မှုမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ထားရှိသည်။ ထောက်လှမ်းကိရိယာအစုအဝေးသည် CCD အစုအဝေး သို့မဟုတ် အခြားအလင်းထောက်လှမ်းကိရိယာအစုအဝေးအမျိုးအစား ဖြစ်နိုင်သည်။
အဓိကဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် အသုံးအများဆုံး spectrometer များမှာ CT structures များဖြစ်ပြီး ဤ spectrometer အမျိုးအစားကို monochromators လို့လည်းခေါ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားထားပါတယ်။
၁။ အချိုးကျသော ဝင်ရိုးပြင်ပ စကင်န်ဖတ်သည့် CT ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် အတွင်းပိုင်း အလင်းလမ်းကြောင်းသည် လုံးဝ အချိုးကျပြီး grating tower wheel တွင် ဗဟိုဝင်ရိုး တစ်ခုသာ ရှိသည်။ ပြီးပြည့်စုံသော အချိုးကျမှုကြောင့် ဒုတိယ diffraction ရှိမည်ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အလင်းလမ်းကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ၎င်းသည် ဝင်ရိုးပြင်ပ စကင်န်ဖတ်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် တိကျမှု လျော့နည်းသွားမည်ဖြစ်သည်။
၂။ asymmetric axial scanning CT structure၊ ဆိုလိုသည်မှာ internal optical path သည် လုံးဝ symmetric မဟုတ်ပါ။ grating tower wheel တွင် အလယ်ဗဟို axes နှစ်ခုပါရှိပြီး grating လည်ပတ်မှုကို axis တွင် scan ဖတ်ပြီး လမ်းလွဲသောအလင်းကို ထိရောက်စွာတားဆီးပေးပြီး တိကျမှုကို မြှင့်တင်ပေးပါသည်။ asymmetric in-axis scanning CT structure ၏ ဒီဇိုင်းသည် အဓိကအချက်သုံးချက်ကို အခြေခံထားသည်- ရုပ်ပုံအရည်အသွေးကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ secondary diffracted light ကိုဖယ်ရှားခြင်းနှင့် luminous flux ကို အမြင့်ဆုံးဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ခြင်း။
၎င်း၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများမှာ- A. ဖြစ်ရပ်အလင်းရင်းမြစ်B. ဝင်ပေါက် အပေါက် C. ကော်လိုက်ရှင်း မှန် D. ဆန်ခါ E. အာရုံစူးစိုက်မှန် F. ထွက်ပေါက် (အပေါက်) G.ဓာတ်ပုံရှာဖွေကိရိယာ
Spectroscope (Spectroscope) ဆိုသည်မှာ ရှုပ်ထွေးသောအလင်းကို ရောင်စဉ်မျဉ်းများအဖြစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာပြီး အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ မျက်နှာပြင်မှ ရောင်ပြန်ဟပ်သောအလင်းကို spectrometer ဖြင့် တိုင်းတာသည့် သိပ္ပံနည်းကျတူရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ နေရှိ ခုနစ်ရောင်အလင်းသည် မျက်စိဖြင့် ပိုင်းခြားနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည် (မြင်နိုင်သောအလင်း)၊ သို့သော် spectrometer သည် နေကို ပြိုကွဲစေပါက လှိုင်းအလျားအစီအစဉ်အရ မြင်နိုင်သောအလင်းသည် ရောင်စဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းအနည်းငယ်ကိုသာ ကိုယ်စားပြုပြီး ကျန်အရာများမှာ မျက်စိဖြင့် ခွဲခြား၍မရသော အနီအောက်ရောင်ခြည်၊ မိုက်ခရိုဝေ့ဖ်၊ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်၊ X-ray စသည်တို့ဖြစ်သည်။ spectrometer မှ အလင်းအချက်အလက်များကို ဖမ်းယူခြင်း၊ ဓာတ်ပုံပြားများ တီထွင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဂဏန်းသင်္ချာတူရိယာများ၏ ကွန်ပျူတာဖြင့် အလိုအလျောက်ပြသခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းဖြင့် ဆောင်းပါးတွင် မည်သည့်ဒြပ်စင်များပါဝင်သည်ကို ထောက်လှမ်းနိုင်သည်။ ဤနည်းပညာကို လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ ရေညစ်ညမ်းမှု၊ အစားအစာသန့်ရှင်းရေး၊ သတ္တုလုပ်ငန်းစသည်တို့ကို ထောက်လှမ်းရာတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုကြသည်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်